Nićifor Vrijenij: "Dukljani i Hrvati zlostavljaše Iliri

Уредник: koen

Корисников грб
AURELIAN
~ redovan clan ~
~ redovan clan ~
Поруке: 109
Придружен: 07 Јан 2005, 13:39
Место: Crna Gora
Контакт:

Nićifor Vrijenij: "Dukljani i Hrvati zlostavljaše Iliri

Порукаод AURELIAN » 16 Авг 2006, 00:57

Nićifor Vrijenij:
"Dukljani i Hrvati zlostavljaše Ilirik..."




Zapis Nićifora Vrijenija koji je živio u Draču, dakle u susjedstvu države Duklje.
Dukljanin je etnonim naravno, etnicitet.

Komentari su Dr Radoslava Rotkovića


Слика
Слика

Корисников грб
SA
~ pocasni gradjanin ~
~ pocasni gradjanin ~
Поруке: 2385
Придружен: 07 Јун 2006, 14:36
Место: Beograd
Контакт:

Порукаод SA » 17 Авг 2006, 11:16

U to vreme Hrvatska nije mogla da ratuje ni sa kim. Mogla je Austrougarska (ako sam lepo shvatila o kojoj godini se radi) a u sklopu imperije i svi sitni janjicari.

Niko nikad ne kaze Germani i Zapadni Latini (koji cu cinili srz Rimske vojske) su stvorili Rimsko carstvo, vec Rimljani!

U tom kontestu moglo bi se reci da su Srbi vecito ratovali protiv Vizantije?!?! Sto je kompletno netacno! Ratovali su janjicari koji su odvodjeni.

Tako da nije Hrvatska nikad ratovala jer Hrvatska je tek od skoro drzava, a od kad je veka Hrvatska je bila samo naziv, kao sto je npr. Zapadna Morava, ili Triglav, ili Panonija...

A ako nisam lepo shvatila vreme, i ako se ovo odnosi na 11 vek., onda verujem da nema nikakvog smisla izmisljati istoriju i pricati o Hrvatskoj jer tada je tamo bilo tek nesto malo Slovena i to uglavnom kriminalaca koji su mahom bezali od Madjara (Huna) po Panoniji i pljackali iz prikrajka.

Naravno, mozamo mi da diskutujemo i o "Savremenim gledistima na istriju" koju pisu razni ljudi, i da cujemo svakakve stvari... Zapitala bih se samo zasto o tome niko do sada nije govorio vekovima, a sad odjedno postoje OGROMNE istroijske riznice svih naroda i narodnosti koje trenutno postoje. Ali, pobednik pise istoriju tako da se, u principu, javno, slazem sta god da je tako napisano. Svoju decu cu uciti istoriju o kojoj se prica vec vekovima i o kojoj prica ceo Svet, ne lokalnu istoriju.

Корисников грб
Sky Seeker
~ administrator ~
~ administrator ~
Поруке: 20457
Придружен: 26 Сеп 2004, 23:50
Место: Beograd
Контакт:

Порукаод Sky Seeker » 18 Авг 2006, 11:17

Ovakvi dokumenti mogu da budu zanimljivi samo za romanopisce i filmske reditelje, da mašti daju na volju, i da od toga naprave avanturistička dela poput raznih Konana, i sl.
Zamislite kad današnje papire budu tumačili za hiljadu godina, šta će sve da ispadne: Ko je koga, protiv koga, s kim, gde, kad, kako, zašto...
I ko je postojao a ko nije...

Корисников грб
AURELIAN
~ redovan clan ~
~ redovan clan ~
Поруке: 109
Придружен: 07 Јан 2005, 13:39
Место: Crna Gora
Контакт:

Порукаод AURELIAN » 18 Авг 2006, 14:02

Sky Seeker пише:Ovakvi dokumenti mogu da budu zanimljivi samo za romanopisce i filmske reditelje, da mašti daju na volju, i da od toga naprave avanturistička dela poput raznih Konana, i sl.
Zamislite kad današnje papire budu tumačili za hiljadu godina, šta će sve da ispadne: Ko je koga, protiv koga, s kim, gde, kad, kako, zašto...
I ko je postojao a ko nije...


Na par slicnih dokumenata dje se Srbi spominju napravljena je srpska nacija, stotine doktorata, tebi je ugradjen identitet na par mnogo siromasnijih i nejasnijih dokumenata - o Srbima/Sebrima/Servima, kako kome drago...

Корисников грб
SA
~ pocasni gradjanin ~
~ pocasni gradjanin ~
Поруке: 2385
Придружен: 07 Јун 2006, 14:36
Место: Beograd
Контакт:

Порукаод SA » 18 Авг 2006, 16:00

Ne bih bas rekla da je na par dokumenata Aureliane.

Verujem da stotine Srpskih crkava koje su varvari i ostali olos rusili, palili i unistavali nisu mogle da nastanu iz "par dokumenata". Ovo je ukratko.
A ovaj dokument koji si poslao...

Znas li da su u hrvatskoj objavili studiju baziranu na "mnostvu" dokaza da su Hrvati ustvari Germani? Vecina samih hrvata, koje ja cenim kao jedan od nasih Slovenskih naroda, su se SMEJALI!

Pre par meseci je takodje bila objavljena studija da su Hrvati najstariji narod u Evropi!? Naravno, na to su reagovali stariji evropski narodi "ćuškom" i naravno da su se smejali! Zajedno su se sa njima smejali i pravi hrvatski intelektualci...

A sto se tice nakog dokaza o Srpskoj drzavi koji trazis u nasim istorijama kojima ne verujes... Resenje je da citas strane istorije u kojima se Hrvati nigde ne pominju kao drzava vec kao narod koji je neko uvek osvajao. Istina je da postoje zapisi da su neki Slovenski doseljenici koji su se naselili u Hrvatskoj bili porobljeni pod Madjarima, ili cak i Gotima, fankovcima itd. Ali mi ovde pricamo o drzavi!? Onda su i Makedonija i Timok i Sumadija i Solun i mnoge druge oblasti takodje ustavotvorne drzave vec vekovima!!!

Borbe sa Turcima u Hrvatskoj su bile borbe Austrije i Madjarske u cijim redovima su bili i regrutovani na silu mladići Hrvati. Ako tako posmatraš stvari, onda je Srpska vojska (janjičari koje su Turci odvodili), harala i osvajala Vizantijsku Dakiju i Krim i pola Azije!
Dok su sa druge strane sve garde Srpskih knezova imale Germanske plaćenike, Veliki Madjarski Krstaš Hunjadi se nije borio i izgubio zivot na zidinama Smederevske tvrdjave protiv Turaka kao free-lancer vec kao deo Srpske vojske zajedno sa svojim vojnicima Madjarima. Ako znas istoriju kao sto zelis da nam prikazes, gde je poginulo mnogo Austrijskih vojnika (preko hiljadu) u borbama sa Turcima pod vodjstvom Srpskih vojskovodja? Reci makar kraj, ne moras tacno mesto. Da li oupste nesto o tome znas?

Vidim ja da si ti prelistao Ćorovića i da znaš stare nazive srpskih plemena na više drevnih jezika, ali bolje procitaj sve sa razumevanjem, jer tamo se spominju i Hrvati i Bugari i Grci i Madjari i Kelti i svi ostali koji su vremenom bili vezani za Srbiju.

Tako da Aurelio, mislim da si se malo zaneo u demokratiji. OK je da svako ima pravo da kaze sta god hoce, ali istina je jedna.

Корисников грб
Regi
~ redovan clan ~
~ redovan clan ~
Поруке: 116
Придружен: 13 Сеп 2005, 00:14
Место: Plužine
Контакт:

Порукаод Regi » 10 Феб 2008, 12:51

Vizantijski istoričar Nićifor Vrijenij opisuje borbu svoga đeda Nićifora protiv Dukljana i Hrvata
(1072 - 1075)



Zapis Nićifora Vrijenija koji je bio unuk takođe Nićifora komandanta dračke teme. Ovđe unuk opisuje borbu svoga đeda Nićifora - protiv Dukljana i Hrvata.
Izvorni tekst je markiran.
Komentari su Dr Radoslava Rotkovića



    Слика
    Слика

Корисников грб
Regi
~ redovan clan ~
~ redovan clan ~
Поруке: 116
Придружен: 13 Сеп 2005, 00:14
Место: Plužine
Контакт:

14. avgust 2013.

Порукаод Regi » 14 Авг 2013, 22:28

Zaboravljeno srce države


Više kraljeva, po nekim izvorima čak šest, iz crnogorske dinastije Vojislavljevića sahranjeno je u manastiru svetoga Sergija i Vakha, na lijevoj obali Bojane, desetak kilometara od Skadra, u mjestu koje lokalno stanovništvo zove Sirc ili Širć. Ovaj manastir-mauzolej nastao je nakon što se prijestonica Duklje, u vrijeme Mihaila i njegova sina, cara i kralja Bodina, krajem XI v. preselila u Skadar. Ali, grobovi naših kraljeva sada su praktično - u mulju Bojane.


Слика Autor: Ivan Kern

Piše: Ivan Kern

Novim putem od Podgorice do Skadra, pa do Crkve sv. Sergija i Vakha trebalo bi da se stiže za sat i po vožnje. Do Skadra to i jeste tako. Ali, kada krenete na konačno odredište gdje ste namjerili, tu već počinju da se komplikuju stvari. Što zbog nepoznavanja jezika, neupućenosti lokalnog stanovništva, kao i mjesta i položaja Manastira sv. Sergija i Vakha.
Zahvaljujući ljubaznom stanovniku Skadra, koji je dobar poznavalac crnogorskog jezika, uspjeli smo da relativno brzo lociramo položaj i put do Manastira sv. Sergija i Vakha. Napuštamo Skadar i nakon desetak kilometara dobrim putem koji prati tok Bojane dolazimo do mjesta Shirq. Odatle se ide makadamskim putem prema Bojani. Prolazimo kroz omanje naseljeno mjesto i stižemo do nasipa koji je visok više od deset metara i nalazi se otprilike na pola puta do našeg odredišta. Polako se spuštajući sa nasipa makadamom odjednom izbijamo na plato pored Bojane na kojem vidimo ostatke crkve u kojoj su sahranjeni dukljanski kraljevi Mihailo, Bodin i Vladimir.

Слика

Slojevi daleke istorije: Nemoguće je ne primijetiti koliko je dr Radoslav Rotković u svojoj knjizi Kraljevina Vojislavljevića bio u pravu opisujući ovaj lokalitet. „Kako je manastir na Bojani tonuo u rijeku koja se širila, a Nemanjići od njega pravili mauzolej za sebe, i nije bilo, barem da mi znamo, temeljnih istraživanja u mulju i sondaža ispod sadašnjih temelja. Sa toga lokaliteta nemamo nikakvih podataka ni o jednoj grobnoj ploči nekoliko kraljeva Vojislavljevića. Izbrisani su sa zemlje i iz zemlje, jednako kao što su brisani i iz istorije.“
O dalekoj istoriji ovih prostora govori se, prilično opširno, u Ljetopisu popa Dukljanina i opisuje mjesto sahrane prvog dukljanskog kralja Mihaila: „U to vrijeme preminu kraljica i Mihala prihvati kraljevstvo. On je imao sedam sinova čija su imena ova: Vladimir, Prijaslav, Sergije, Derija, Gavril, Miroslav i Bodin. Kralj Mihala međutim, vladaše trideset i pet godina i umrije. Sahranjen je s velikom čašću u manastiru Svetih mučenika Srđa i Vakha.
O istorijskom značaju kralja Mihaila dokumentovano govori akademik dr Radoslav Rotković koji je decenijama proučavao istoriju Duklje, kao i sudbinu kraljevstva Slovena. - Mihailo Vojislavljević je naš prvi kralj za kojega imamo arhivsku potvrdu, jer ga tako oslovljava papa Grgur VII 9. I 1077. godine. Ali ako se Nova godina računa od 1. marta, to je 1078. godina. No, u tome pismu papa ne raspravlja sa Mihailom pitanje kraljevske titule, niti mu dodjeljuje krunu, nego ga obavještava da nije mogao donijeti konačnu odluku o pitanju Barske nadbiskupije, s obzirom na dubrovačke pretenzije na južni Jadran. Naime, u vrijeme Samuilovoga pohoda oko 990. godine, iz Duklje je pobjegao dukljanski biskup i sklonio se u Dubrovnik, pa su Dubrovčani željeli da iskoriste to kao dokaz da je dukljanska episkopija preseljena u Dubrovnik, i da oni imaju pravo na Bar. Ovaj spor je završen tek 1252. godine, kada je papa imenovao Jovana Plano de Karpina za barskoga nadbiskupa, ističe dr Rotković i objašnjava kako je i kada papa Mihaila nazvao kraljem Slovena. - Dakle, papa piše „Michaeli Sclavorum regi“, Mihailu kralju Slovena i to 9. januara, a to znači da je o toj tituli odluka donesena ranije, najkasnije 1077, a to je 140 godina prije nego je papa Honorije III poslao krunu Nemanjinome sinu, koji je tako nazvan Prvovenčanim, jer je bio prvi srpskom krunom ovjenčani kralj. Da je Mihailo Vojislavljević bio srpski kralj, on bi bio Prvovenčani, objašnjava Rotković. - Mi ne znamo kada je Mihailo priznat za kralja. Možda je kralj bio već njegov otac Dobroslav, koji je nakon blistavih pobjeda nad Vizantijom 1040. i 1042. dobio ime Vojislav (proslavljen na vojištu) i Stefan, a to na grčkome označava krunisanu glavu. Ovaj Dobroslav – Stefan Vojislav sahranjen je u dvorskoj kapeli kod Bara oko 1150. g. Naslijedio ga je Mihailo. U vrijeme Mihaila i njegova sina cara i kralja Bodina krajem XI v. prijestonica se seli u Skadar i šest naših kraljeva je sahranjeno u
manastiru Sv. Sergija i Vakha na lijevoj obali Bojane, navodi akademik Rotković.

Слика

Upravo se u Ljetopisu Popa Dukljanina govori o Manastiru sv. Sergija i Vakha kao mjestu gdje su sahranjeni dukljanski kraljevi Bodin, Vladimir i kralj Gradinja.
Poslije toga Bodin, uzevši kraljevstvo, prodre u Zetu i poče da savlađuje svoje rođake. Tada Petar arhiepiskop barske stolice, čovjek zapamćen po dobru, vidjevši da je među braćom velika svađa i nesloga, posredovao je zajedno sa sveštenstvom i narodom, nagovorili su ih i pomirili ih. I Bodin i braća međusobno se zakleše da ce živjeti miroljubivo i spokojno. Potom se Branislavu rodi šest sinova, čija su imena ova: prvorođeni Predinja, Petrislav, Gradinja, Tvrdislav, Dragel i Grubeša. Kralju Bodinu, pak, rodi četiri sina Jakvinta, kćer Arkirica iz grada Barija, čija su imena ova: Mihala, Đorđe, Arkiric i Toma. Vladao je naime (Bodin), dvadeset i šest godina, a u dvadeset drugoj godini pogubio je svoju braću. Kad se navršilo dvadeset i šest godina i pet mjeseci njegovog kraljevanja, preminuo je i sahranjen je po kraljevskom običaju u manastiru Svetih mučenika Srđa i Vakha“, navodi se u ovom istorijskom izvoru.

Političko čitanje istorijskih fakata: Ljetopis popa Dukljanina je za prepoznavanje najranijeg perioda starocrnogorske državnosti dokument od neprocjenjive vrijednosti. Da nema njega veliko je pitanje kako bi se pisali istorijski događaji vezani za nastanak prve države i dinastije na teritoriji Crne Gore.
Naime ako pogledate savremene istorijske izvore možete doći do interesantnih saznanja koja, reklo bi se, imaju malo oslonca u istoriografiji i hronologiji državnosti Crne Gore. Samo jednim pretraživanjem na internetu o prvom dukljanskom kralju Mihailu otkrićete mnogobrojne izvore koji se neće slagati sa istoriografijom. Čak se i popularni Politikin zabavnik „popularno“ bavi ovim istoriografskim pitanjima. Na linku http://www.politikin-zabavnik.rs/2007/2868/01.php možete pročitati sljedeće zapažanje: „У приморју, најважнија српска држава била је Дукља (касније Зета), која се ....Према попу Дукљанину, краљ Михаило, Бодинов отац, имао је не мање ...itd. E, sad Politikin zabavnik je štivo za djecu „od 7 do 77 godina“. Ili možda nije? Izgleda da su se pojedinci vratili štivima za djecu u poznim godinama prenebregavajući ono što piše u ozbiljnim istorijskim izvorima. Slični neistorijski zapisi mogu se pročitati i na srpskoj wikipediji gdje se može pročitati “primijenjena nova srpska istorija“: „Михаило Војислављевић је био први српски краљ који је владао Дукљом (Зетом).... од кога је покушао да издејствује oбнову Дукљанске архиепископије.“. Činjenično stanje daje drugu i drugačiju sliku o prvim kraljevima i državama Slovena na ovim prostorima. Duklja je najstarija država Slovena koja nastaje na području današnje Crne Gore. Pod dinastijom Vojislavljevića Duklja je postala kraljevina u 11. vijeku. Vojislav, dukljanski knez, nakon što je 1042. potukao Vizantijce tokom Bitke kod Tuđemila, osamostalio je Duklju. Njegov sin Mihailo će najkasnije 1078. postati kralj Duklje. Mihailo, dukljanski kralj, vladao je od 1046. do 1081. Kraljevske oznake dobio je u pismu Pape Grgura VII 9. januara 1078. godine, gdje ga Papa naziva Kraljem Slovena (Sclavorum Regi).

Слика

Državna nebriga za istorijsku baštinu: Povedeni istorijskim značajem, izvorima i sudbinom dukljanskih kraljeva odlučili smo da pođemo do mjesta gdje se po Ljetopisu popa Dukljanina nalazi mauzolej dukljanskih kraljeva.
Dok smo se pripremali na put do Manastira sv. Sergija i Vakha pokušali smo da u Upravi za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore dobijemo dokumentaciju o ovom, po našem mišljenju, izuzetno važnom kulturnom dobru vezanom za istoriju crnogorske državnosti. Međutim, tamo ne postoji dokumentacija o ovom kulturnom dobru! Da li je Manastir sv. Sergija i Vakha zbilja toliko nevažan za današnje prilike, da se nije uopšte ni evidentirao u upravi i ranijem Zavodu za zaštitu spomenika?
Nije to, međutim, samo propust koji se - eto dešava - jer su crnogorske institucije zakonski obavezne da se staraju o zaštiti i očuvanju dobara koja se nalaze u inostranstvu, ako su od značaja za njenu istoriju ili kulturu. Zakon o zaštiti kulturnih dobara u odjeljku Obaveza zaštite u članu 6. izričito kaže „Crna Gora je dužna da obezbjeđuje zaštitu i očuvanje svih kulturnih dobara koja se nalaze na njenoj teritoriji, uključujući unutrašnje vode i teritorijalno more, kao i da se stara o zaštiti i očuvanju dobara koja se nalaze u inostranstvu, ako su od značaja za njenu istoriju ili kulturu“. No, dok se legislativa ne počne sprovoditi i u ovom segmentu zaštite kulturnih dobara, ta dobra će biti - ostavljena na brigu drugih ili prepuštena propadanju i zaboravu. - Natpisi na ovome manastiru djeluju zagonetno, ako se ne uzme u obzir pozicija manastira, koji je prvo bio ozidan preblizu obale koja se odronjavala, pa je manastir zidan ponovo sve dalje od obale, tako da se grobovi ovih šest naših kraljeva sada nalaze u mulju Bojane. Pa pošto se priča o produbljavanju korita Bojane, treba prethodno da se identifikuju ove grobne ploče, pa tek onda da se pošalju mašine da dube korito, ističe da Rotković i napominje da zapuštenost ovog istorijskog spomenika je priča i o današnjoj Crnoj Gori koja ne želi da ispita i spozna vlastite korijene. - Našim rukovodiocima je prijatno kada mogu da govore o Crnoj Gori kao hiljadugodišnjoj državi, ali te grobne ploče naših kraljeva su opipljiv dokaz te starine, jer je pop Dukljanin sa njih ispisivao podatke koliko je koji od tih kraljeva vladao. Ne vidim da bilo ko u Crnoj Gori o ovome vodi računa, konstatuje akademik Rotković.

Слика

Ostaci monumentalnog objekta: Danas su ti ostaci svedeni na jedan zid, ali i pri prvom pogledu ti ostaci ostavljaju utisak monumentalnosti objekta koji je tu stajao.
Inače, manastir sv. Sergija i Vakha na Bojani je nekadašnja benediktinska opatija iz srednjeg vijeka, čije se ruševine naziru i danas. Nije poznato kada je podignut benediktinski samostan. Iako predanja vezuju crkvište i za vrijeme cara Justinijana, nekoliko vijekova ranije, manastir je najvjerovatnije nastao u XI vijeku. Kako je već rečeno, Ljetopis popa Dukljanina, navodi samostan kao grobnu crkvu istorijski poznatih kraljeva iz porodice Vojislavljevića, Mihaila i njegovog sina Bodina, kao i njihovih potomaka, Vladimira i Gradihne. Kasnije su je, dok je bila u sastavu srpske srednjovjekovne države, obnavljali kraljica Jelena Anžujska sa sinovima i kralj Milutin.

Слика

Ruševine crkve nekadašnjeg samostana, očuvane su samo djelimično, pošto je rijeka Bojana odnijela njen oltarski dio i dobar dio naosa. Na osnovu njenih ostataka, moguće je, u opštim crtama rekonstruisati nekadašnji izgled.
Imala je osnovu trobrodne bazilike, dužine 20 metara, pokrivene dvoslivnim krovom. Uz nju se nalazio i visoki zvonik, koji je još uvijek postojao 1686. godine. Napravljena je naizmjeničnim redovima kamena i opeke, između kojih su tanki slojevi maltera. Ovakvo ređanje se razlikuje od vizantijskog kombinovanja kamena i opeke, uobičajenog za spomenike vardarskog i moravskog stila, a karakteristično je i za benediktinsku arhitekturu juga današnje Italije tj. prostora nekadašnjih normanskih država. Pored toga, u njenoj arhitekturi primjetne su primjese gotike.
Albanska država je ovaj lokalitet stavila pod zaštitu kao zaštićeni spomenik kulture. Mogu se primijetiti radovi koji su vršeni na sanaciji i stabilizaciji samog postojećeg objekta, kao i na obali Bojane gdje su podignuti betonske podzide. U vodi se uočavaju žičane košare napunjene kamenjem koje dodatno podupiru betonski zid da ga Bojana ne bi odnijela.

Слика

Rijeka Bojana neposredno prije mjesta gdje se nalazi Manastir pravi oštru krivinu i izlazeći iz nje svom snagom svoga toka ide direktno na manastir. Međutim, kolika je ta poplavna snaga Bojane tokom kišnih mjeseci, opisuje nam mještanin koji kaže da nasip koji smo prošli, teško zadržava poplavni talas Bojane. Pošto je nasip viši od ostataka Manastira sv. Sergija i Vakha to praktično znači da je ovaj lokalitet pod vodom barem par mjeseci godišnje. Koliko će još ostaci i tog jednog zida uspjeti da izdrže prirodne nepogode, veliko je pitanje.
Povedeni čestim izgovaranjem imena mjesta Shirq u kojem se Manastir sv. Sergija i Vakha nalazi, koje se izgovaralo sirc ili širć, pitali smo našeg saputnika iz Skadra koje bi značenje bilo te riječi na crnogorskom jeziku. On je bez dvoumljenja odgovorio: „I na našem i na vašem jeziku znači isto – srce“.
Zvuči isto, samo što je izgleda kod nas to srce zaboravljeno.

Zaboravljeno srce države


Više kraljeva, po nekim izvorima čak šest, iz crnogorske dinastije Vojislavljevića sahranjeno je u manastiru svetoga Sergija i Vakha, na lijevoj obali Bojane, desetak kilometara od Skadra, u mjestu koje lokalno stanovništvo zove Sirc ili Širć. Ovaj manastir-mauzolej nastao je nakon što se prijestonica Duklje, u vrijeme Mihaila i njegova sina, cara i kralja Bodina, krajem XI v. preselila u Skadar. Ali, grobovi naših kraljeva sada su praktično - u mulju Bojane.


Слика
Autor: Ivan Kern

Piše: Ivan Kern

Novim putem od Podgorice do Skadra, pa do Crkve sv. Sergija i Vakha trebalo bi da se stiže za sat i po vožnje. Do Skadra to i jeste tako. Ali, kada krenete na konačno odredište gdje ste namjerili, tu već počinju da se komplikuju stvari. Što zbog nepoznavanja jezika, neupućenosti lokalnog stanovništva, kao i mjesta i položaja Manastira sv. Sergija i Vakha.
Zahvaljujući ljubaznom stanovniku Skadra, koji je dobar poznavalac crnogorskog jezika, uspjeli smo da relativno brzo lociramo položaj i put do Manastira sv. Sergija i Vakha. Napuštamo Skadar i nakon desetak kilometara dobrim putem koji prati tok Bojane dolazimo do mjesta Shirq. Odatle se ide makadamskim putem prema Bojani. Prolazimo kroz omanje naseljeno mjesto i stižemo do nasipa koji je visok više od deset metara i nalazi se otprilike na pola puta do našeg odredišta. Polako se spuštajući sa nasipa makadamom odjednom izbijamo na plato pored Bojane na kojem vidimo ostatke crkve u kojoj su sahranjeni dukljanski kraljevi Mihailo, Bodin i Vladimir.

Слика

Slojevi daleke istorije: Nemoguće je ne primijetiti koliko je dr Radoslav Rotković u svojoj knjizi Kraljevina Vojislavljevića bio u pravu opisujući ovaj lokalitet. „Kako je manastir na Bojani tonuo u rijeku koja se širila, a Nemanjići od njega pravili mauzolej za sebe, i nije bilo, barem da mi znamo, temeljnih istraživanja u mulju i sondaža ispod sadašnjih temelja. Sa toga lokaliteta nemamo nikakvih podataka ni o jednoj grobnoj ploči nekoliko kraljeva Vojislavljevića. Izbrisani su sa zemlje i iz zemlje, jednako kao što su brisani i iz istorije.“
O dalekoj istoriji ovih prostora govori se, prilično opširno, u Ljetopisu popa Dukljanina i opisuje mjesto sahrane prvog dukljanskog kralja Mihaila: „U to vrijeme preminu kraljica i Mihala prihvati kraljevstvo. On je imao sedam sinova čija su imena ova: Vladimir, Prijaslav, Sergije, Derija, Gavril, Miroslav i Bodin. Kralj Mihala međutim, vladaše trideset i pet godina i umrije. Sahranjen je s velikom čašću u manastiru Svetih mučenika Srđa i Vakha.
O istorijskom značaju kralja Mihaila dokumentovano govori akademik dr Radoslav Rotković koji je decenijama proučavao istoriju Duklje, kao i sudbinu kraljevstva Slovena. - Mihailo Vojislavljević je naš prvi kralj za kojega imamo arhivsku potvrdu, jer ga tako oslovljava papa Grgur VII 9. I 1077. godine. Ali ako se Nova godina računa od 1. marta, to je 1078. godina. No, u tome pismu papa ne raspravlja sa Mihailom pitanje kraljevske titule, niti mu dodjeljuje krunu, nego ga obavještava da nije mogao donijeti konačnu odluku o pitanju Barske nadbiskupije, s obzirom na dubrovačke pretenzije na južni Jadran. Naime, u vrijeme Samuilovoga pohoda oko 990. godine, iz Duklje je pobjegao dukljanski biskup i sklonio se u Dubrovnik, pa su Dubrovčani željeli da iskoriste to kao dokaz da je dukljanska episkopija preseljena u Dubrovnik, i da oni imaju pravo na Bar. Ovaj spor je završen tek 1252. godine, kada je papa imenovao Jovana Plano de Karpina za barskoga nadbiskupa, ističe dr Rotković i objašnjava kako je i kada papa Mihaila nazvao kraljem Slovena. - Dakle, papa piše „Michaeli Sclavorum regi“, Mihailu kralju Slovena i to 9. januara, a to znači da je o toj tituli odluka donesena ranije, najkasnije 1077, a to je 140 godina prije nego je papa Honorije III poslao krunu Nemanjinome sinu, koji je tako nazvan Prvovenčanim, jer je bio prvi srpskom krunom ovjenčani kralj. Da je Mihailo Vojislavljević bio srpski kralj, on bi bio Prvovenčani, objašnjava Rotković. - Mi ne znamo kada je Mihailo priznat za kralja. Možda je kralj bio već njegov otac Dobroslav, koji je nakon blistavih pobjeda nad Vizantijom 1040. i 1042. dobio ime Vojislav (proslavljen na vojištu) i Stefan, a to na grčkome označava krunisanu glavu. Ovaj Dobroslav – Stefan Vojislav sahranjen je u dvorskoj kapeli kod Bara oko 1150. g. Naslijedio ga je Mihailo. U vrijeme Mihaila i njegova sina cara i kralja Bodina krajem XI v. prijestonica se seli u Skadar i šest naših kraljeva je sahranjeno u
manastiru Sv. Sergija i Vakha na lijevoj obali Bojane, navodi akademik Rotković.

Слика

Upravo se u Ljetopisu Popa Dukljanina govori o Manastiru sv. Sergija i Vakha kao mjestu gdje su sahranjeni dukljanski kraljevi Bodin, Vladimir i kralj Gradinja.
Poslije toga Bodin, uzevši kraljevstvo, prodre u Zetu i poče da savlađuje svoje rođake. Tada Petar arhiepiskop barske stolice, čovjek zapamćen po dobru, vidjevši da je među braćom velika svađa i nesloga, posredovao je zajedno sa sveštenstvom i narodom, nagovorili su ih i pomirili ih. I Bodin i braća međusobno se zakleše da ce živjeti miroljubivo i spokojno. Potom se Branislavu rodi šest sinova, čija su imena ova: prvorođeni Predinja, Petrislav, Gradinja, Tvrdislav, Dragel i Grubeša. Kralju Bodinu, pak, rodi četiri sina Jakvinta, kćer Arkirica iz grada Barija, čija su imena ova: Mihala, Đorđe, Arkiric i Toma. Vladao je naime (Bodin), dvadeset i šest godina, a u dvadeset drugoj godini pogubio je svoju braću. Kad se navršilo dvadeset i šest godina i pet mjeseci njegovog kraljevanja, preminuo je i sahranjen je po kraljevskom običaju u manastiru Svetih mučenika Srđa i Vakha“, navodi se u ovom istorijskom izvoru.

Političko čitanje istorijskih fakata: Ljetopis popa Dukljanina je za prepoznavanje najranijeg perioda starocrnogorske državnosti dokument od neprocjenjive vrijednosti. Da nema njega veliko je pitanje kako bi se pisali istorijski događaji vezani za nastanak prve države i dinastije na teritoriji Crne Gore.
Naime ako pogledate savremene istorijske izvore možete doći do interesantnih saznanja koja, reklo bi se, imaju malo oslonca u istoriografiji i hronologiji državnosti Crne Gore. Samo jednim pretraživanjem na internetu o prvom dukljanskom kralju Mihailu otkrićete mnogobrojne izvore koji se neće slagati sa istoriografijom. Čak se i popularni Politikin zabavnik „popularno“ bavi ovim istoriografskim pitanjima. Na linku http://www.politikin-zabavnik.rs/2007/2868/01.php možete pročitati sljedeće zapažanje: „У приморју, најважнија српска држава била је Дукља (касније Зета), која се ....Према попу Дукљанину, краљ Михаило, Бодинов отац, имао је не мање ...itd. E, sad Politikin zabavnik je štivo za djecu „od 7 do 77 godina“. Ili možda nije? Izgleda da su se pojedinci vratili štivima za djecu u poznim godinama prenebregavajući ono što piše u ozbiljnim istorijskim izvorima. Slični neistorijski zapisi mogu se pročitati i na srpskoj wikipediji gdje se može pročitati “primijenjena nova srpska istorija“: „Михаило Војислављевић је био први српски краљ који је владао Дукљом (Зетом).... од кога је покушао да издејствује oбнову Дукљанске архиепископије.“. Činjenično stanje daje drugu i drugačiju sliku o prvim kraljevima i državama Slovena na ovim prostorima. Duklja je najstarija država Slovena koja nastaje na području današnje Crne Gore. Pod dinastijom Vojislavljevića Duklja je postala kraljevina u 11. vijeku. Vojislav, dukljanski knez, nakon što je 1042. potukao Vizantijce tokom Bitke kod Tuđemila, osamostalio je Duklju. Njegov sin Mihailo će najkasnije 1078. postati kralj Duklje. Mihailo, dukljanski kralj, vladao je od 1046. do 1081. Kraljevske oznake dobio je u pismu Pape Grgura VII 9. januara 1078. godine, gdje ga Papa naziva Kraljem Slovena (Sclavorum Regi).

Слика

Državna nebriga za istorijsku baštinu: Povedeni istorijskim značajem, izvorima i sudbinom dukljanskih kraljeva odlučili smo da pođemo do mjesta gdje se po Ljetopisu popa Dukljanina nalazi mauzolej dukljanskih kraljeva.
Dok smo se pripremali na put do Manastira sv. Sergija i Vakha pokušali smo da u Upravi za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore dobijemo dokumentaciju o ovom, po našem mišljenju, izuzetno važnom kulturnom dobru vezanom za istoriju crnogorske državnosti. Međutim, tamo ne postoji dokumentacija o ovom kulturnom dobru! Da li je Manastir sv. Sergija i Vakha zbilja toliko nevažan za današnje prilike, da se nije uopšte ni evidentirao u upravi i ranijem Zavodu za zaštitu spomenika?
Nije to, međutim, samo propust koji se - eto dešava - jer su crnogorske institucije zakonski obavezne da se staraju o zaštiti i očuvanju dobara koja se nalaze u inostranstvu, ako su od značaja za njenu istoriju ili kulturu. Zakon o zaštiti kulturnih dobara u odjeljku Obaveza zaštite u članu 6. izričito kaže „Crna Gora je dužna da obezbjeđuje zaštitu i očuvanje svih kulturnih dobara koja se nalaze na njenoj teritoriji, uključujući unutrašnje vode i teritorijalno more, kao i da se stara o zaštiti i očuvanju dobara koja se nalaze u inostranstvu, ako su od značaja za njenu istoriju ili kulturu“. No, dok se legislativa ne počne sprovoditi i u ovom segmentu zaštite kulturnih dobara, ta dobra će biti - ostavljena na brigu drugih ili prepuštena propadanju i zaboravu. - Natpisi na ovome manastiru djeluju zagonetno, ako se ne uzme u obzir pozicija manastira, koji je prvo bio ozidan preblizu obale koja se odronjavala, pa je manastir zidan ponovo sve dalje od obale, tako da se grobovi ovih šest naših kraljeva sada nalaze u mulju Bojane. Pa pošto se priča o produbljavanju korita Bojane, treba prethodno da se identifikuju ove grobne ploče, pa tek onda da se pošalju mašine da dube korito, ističe da Rotković i napominje da zapuštenost ovog istorijskog spomenika je priča i o današnjoj Crnoj Gori koja ne želi da ispita i spozna vlastite korijene. - Našim rukovodiocima je prijatno kada mogu da govore o Crnoj Gori kao hiljadugodišnjoj državi, ali te grobne ploče naših kraljeva su opipljiv dokaz te starine, jer je pop Dukljanin sa njih ispisivao podatke koliko je koji od tih kraljeva vladao. Ne vidim da bilo ko u Crnoj Gori o ovome vodi računa, konstatuje akademik Rotković.

Слика

Ostaci monumentalnog objekta: Danas su ti ostaci svedeni na jedan zid, ali i pri prvom pogledu ti ostaci ostavljaju utisak monumentalnosti objekta koji je tu stajao.
Inače, manastir sv. Sergija i Vakha na Bojani je nekadašnja benediktinska opatija iz srednjeg vijeka, čije se ruševine naziru i danas. Nije poznato kada je podignut benediktinski samostan. Iako predanja vezuju crkvište i za vrijeme cara Justinijana, nekoliko vijekova ranije, manastir je najvjerovatnije nastao u XI vijeku. Kako je već rečeno, Ljetopis popa Dukljanina, navodi samostan kao grobnu crkvu istorijski poznatih kraljeva iz porodice Vojislavljevića, Mihaila i njegovog sina Bodina, kao i njihovih potomaka, Vladimira i Gradihne. Kasnije su je, dok je bila u sastavu srpske srednjovjekovne države, obnavljali kraljica Jelena Anžujska sa sinovima i kralj Milutin.

Слика

Ruševine crkve nekadašnjeg samostana, očuvane su samo djelimično, pošto je rijeka Bojana odnijela njen oltarski dio i dobar dio naosa. Na osnovu njenih ostataka, moguće je, u opštim crtama rekonstruisati nekadašnji izgled.
Imala je osnovu trobrodne bazilike, dužine 20 metara, pokrivene dvoslivnim krovom. Uz nju se nalazio i visoki zvonik, koji je još uvijek postojao 1686. godine. Napravljena je naizmjeničnim redovima kamena i opeke, između kojih su tanki slojevi maltera. Ovakvo ređanje se razlikuje od vizantijskog kombinovanja kamena i opeke, uobičajenog za spomenike vardarskog i moravskog stila, a karakteristično je i za benediktinsku arhitekturu juga današnje Italije tj. prostora nekadašnjih normanskih država. Pored toga, u njenoj arhitekturi primjetne su primjese gotike.
Albanska država je ovaj lokalitet stavila pod zaštitu kao zaštićeni spomenik kulture. Mogu se primijetiti radovi koji su vršeni na sanaciji i stabilizaciji samog postojećeg objekta, kao i na obali Bojane gdje su podignuti betonske podzide. U vodi se uočavaju žičane košare napunjene kamenjem koje dodatno podupiru betonski zid da ga Bojana ne bi odnijela.

Слика

Rijeka Bojana neposredno prije mjesta gdje se nalazi Manastir pravi oštru krivinu i izlazeći iz nje svom snagom svoga toka ide direktno na manastir. Međutim, kolika je ta poplavna snaga Bojane tokom kišnih mjeseci, opisuje nam mještanin koji kaže da nasip koji smo prošli, teško zadržava poplavni talas Bojane. Pošto je nasip viši od ostataka Manastira sv. Sergija i Vakha to praktično znači da je ovaj lokalitet pod vodom barem par mjeseci godišnje. Koliko će još ostaci i tog jednog zida uspjeti da izdrže prirodne nepogode, veliko je pitanje.
Povedeni čestim izgovaranjem imena mjesta Shirq u kojem se Manastir sv. Sergija i Vakha nalazi, koje se izgovaralo sirc ili širć, pitali smo našeg saputnika iz Skadra koje bi značenje bilo te riječi na crnogorskom jeziku. On je bez dvoumljenja odgovorio: „I na našem i na vašem jeziku znači isto – srce“.
Zvuči isto, samo što je izgleda kod nas to srce zaboravljeno.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=3me22LlYUSk[/youtube]

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=pxt0n9gljCY[/youtube]

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=Bczati6eeNs[/youtube]

Ivan KERN

FOTO/VIDEO: Portal Analitika

http://www.portalanalitika.me/analize/p ... drave.html